HDL – co oznacza?
HDL (high-density lipoprotein) to lipoproteiny o dużej gęstości, które uczestniczą m.in. w transporcie cholesterolu z tkanek do wątroby, gdzie może być dalej przetwarzany i usuwany z organizmu. Cholesterol znajdujący się w cząsteczkach HDL oznaczamy w lipidogramie jako HDL-C.
HDL – co oznacza?
HDL (high-density lipoprotein) to lipoproteiny o dużej gęstości, które uczestniczą m.in. w transporcie cholesterolu z tkanek do wątroby, gdzie może być dalej przetwarzany i usuwany z organizmu. Cholesterol znajdujący się w cząsteczkach HDL oznaczamy w lipidogramie jako HDL-C.
HDL-C bywa potocznie nazywany „dobrym cholesterolem”, ponieważ w badaniach obserwacyjnych niższe stężenia HDL-C wiązały się z większym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. To określenie jest jednak dużym uproszczeniem.
Czy wysoki HDL zawsze oznacza mniejsze ryzyko?
Nie. Dziś wiemy, że samo stężenie HDL-C nie mówi wszystkiego o właściwościach i funkcji cząsteczek HDL. Co więcej, badania nad lekami zwiększającymi stężenie HDL-C nie wykazały, aby samo podnoszenie tego parametru zmniejszało ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych. Dlatego HDL-C nie jest obecnie celem leczenia zaburzeń lipidowych.
W praktyce znacznie większe znaczenie dla oceny ryzyka i leczenia ma przede wszystkim LDL-C, a także – zależnie od sytuacji – nie-HDL-C, triglicerydy, apoB czy lipoproteina(a). Polskie wytyczne wskazują LDL-C jako podstawowy parametr lipidowy określający ryzyko sercowo-naczyniowe i cel leczenia.
Co oznacza niski HDL-C?
Niskie stężenie HDL-C może współwystępować z innymi czynnikami zwiększającymi ryzyko sercowo-naczyniowe, np. otyłością, małą aktywnością fizyczną, wysokim stężeniem triglicerydów czy zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.
W polskich wytycznych jako wartości mogące wskazywać na zwiększone ryzyko podano:
- poniżej 40 mg/dl (1,0 mmol/l) u mężczyzn,
- poniżej 45 mg/dl (1,2 mmol/l) u kobiet.
Warto zapamiętać
HDL-C jest elementem lipidogramu, ale nie należy interpretować go w oderwaniu od pozostałych wyników. Wysokie HDL-C nie „równoważy” wysokiego LDL-C i nie oznacza automatycznie ochrony przed miażdżycą.
Źródła
- Wytyczne PTL/KLRwP/PTK/PTDL/PTD/PTNT DIAGNOSTYKI I LECZENIA ZABURZEŃ LIPIDOWYCH W POLSCE 2021, Banach M. et al.Lekarz POZ Suplement. 2021
- Wytyczne ESC 2024 dotyczące postępowania w podwyższonym ciśnieniu tętniczym i nadciśnieniu tętniczym
- Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzyca – 2025 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego 2025
- Badanie WOBASZ3 - Wieloośrodkowe Ogólnopolskie Badanie Stanu Zdrowia Ludności WOBASZ III
- Raport NIZP-PZH-PIB, Sytuacja zdrowotna ludności polski i jej uwarunkowania, https://www.pzh.gov.pl/raport-sytuacja-zdrowotna-ludnosci-polski-i-jej-uwarunkowania-2025/