Poznaj Swoje Liczby Logo

Czy znasz liczby, które mówią o Twoim zdrowiu?

Cholesterol, ciśnienie tętnicze, poziom glukozy we krwi czy BMI to podstawowe parametry, które pomagają ocenić ryzyko rozwoju wielu chorób przewlekłych. Ich nieprawidłowe wartości mogą przez długi czas nie powodować wyraźnych objawów. Dlatego warto je znać, regularnie kontrolować i odpowiednio wcześnie reagować.

Kampania "Poznaj Swoje Liczby" jest częścią ogólnoeuropejskiej inicjatywy Europejski Tydzień Badań Przesiewowych (EU Screening Week), której celem jest zwiększenie widoczności profilaktyki i przełożenie jej na konkretne działania. Odbywa się w ramach kampanii „Know Your Numbers” i wpisuje się w szersze działania profilaktyczne prowadzone w ramach planu „Safe Hearts”.

Cholesterol. Poznaj swoje liczby – materiały kampanii z kodem QR

Liczby, które warto znać

Na nasze zdrowie wpływa wiele wzajemnie powiązanych czynników. W ramach kampanii zwracamy uwagę przede wszystkim na:

Cholesterol Ciśnienie tętnicze Glikemia BMI

Nieprawidłowe wartości mogą zwiększać ryzyko rozwoju m.in. chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy i innych chorób przewlekłych. Co ważne, kilka czynników ryzyka może występować jednocześnie, dodatkowo zwiększając zagrożenie dla zdrowia.

Samo poznanie wyniku to jednak dopiero początek. Ważne jest jego prawidłowe zinterpretowanie, ponieważ wartości docelowe mogą zależeć m.in. od wieku, stanu zdrowia, chorób współistniejących i indywidualnego ryzyka. Dlatego wyniki badań warto omawiać z personelem medycznym.

Kampania „Poznaj swoje liczby” wpisuje się w ideę Europejskiego Tygodnia Badań EU Screening Week, poświęconego profilaktyce i wczesnemu wykrywaniu chorób, a także w realizowaną w Unii Europejskiej kampanię świadomościową „Know Your Numbers”.

Sprawdź. Poznaj. Działaj.

Nie musisz czekać, aż pojawią się pierwsze objawy choroby. Regularne badania i proste pomiary pomagają wcześniej wykrywać czynniki ryzyka i podejmować działania, które mogą chronić zdrowie.

Poznaj swoje liczby. Porozmawiaj o nich z lekarzem. Zadbaj o siebie wcześniej.

HDL – co oznacza?

HDL (high-density lipoprotein) to lipoproteiny o dużej gęstości, które uczestniczą m.in. w transporcie cholesterolu z tkanek do wątroby, gdzie może być dalej przetwarzany i usuwany z organizmu. Cholesterol znajdujący się w cząsteczkach HDL oznaczamy w lipidogramie jako HDL-C.

24 września 2026 2 min czytania

HDL – co oznacza?

HDL (high-density lipoprotein) to lipoproteiny o dużej gęstości, które uczestniczą m.in. w transporcie cholesterolu z tkanek do wątroby, gdzie może być dalej przetwarzany i usuwany z organizmu. Cholesterol znajdujący się w cząsteczkach HDL oznaczamy w lipidogramie jako HDL-C.

HDL-C bywa potocznie nazywany „dobrym cholesterolem”, ponieważ w badaniach obserwacyjnych niższe stężenia HDL-C wiązały się z większym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. To określenie jest jednak dużym uproszczeniem.

Czy wysoki HDL zawsze oznacza mniejsze ryzyko?

Nie. Dziś wiemy, że samo stężenie HDL-C nie mówi wszystkiego o właściwościach i funkcji cząsteczek HDL. Co więcej, badania nad lekami zwiększającymi stężenie HDL-C nie wykazały, aby samo podnoszenie tego parametru zmniejszało ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych. Dlatego HDL-C nie jest obecnie celem leczenia zaburzeń lipidowych.

W praktyce znacznie większe znaczenie dla oceny ryzyka i leczenia ma przede wszystkim LDL-C, a także – zależnie od sytuacji – nie-HDL-C, triglicerydy, apoB czy lipoproteina(a). Polskie wytyczne wskazują LDL-C jako podstawowy parametr lipidowy określający ryzyko sercowo-naczyniowe i cel leczenia.

Co oznacza niski HDL-C?

Niskie stężenie HDL-C może współwystępować z innymi czynnikami zwiększającymi ryzyko sercowo-naczyniowe, np. otyłością, małą aktywnością fizyczną, wysokim stężeniem triglicerydów czy zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.

W polskich wytycznych jako wartości mogące wskazywać na zwiększone ryzyko podano:

  • poniżej 40 mg/dl (1,0 mmol/l) u mężczyzn,
  • poniżej 45 mg/dl (1,2 mmol/l) u kobiet.

Warto zapamiętać

HDL-C jest elementem lipidogramu, ale nie należy interpretować go w oderwaniu od pozostałych wyników. Wysokie HDL-C nie „równoważy” wysokiego LDL-C i nie oznacza automatycznie ochrony przed miażdżycą.

Źródła

  • Wytyczne PTL/KLRwP/PTK/PTDL/PTD/PTNT DIAGNOSTYKI I LECZENIA ZABURZEŃ LIPIDOWYCH W POLSCE 2021, Banach M. et al.Lekarz POZ Suplement. 2021
  • Wytyczne ESC 2024 dotyczące postępowania w podwyższonym ciśnieniu tętniczym i nadciśnieniu tętniczym
  • Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzyca – 2025 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego 2025
  • Badanie WOBASZ3 - Wieloośrodkowe Ogólnopolskie Badanie Stanu Zdrowia Ludności WOBASZ III
  • Raport NIZP-PZH-PIB, Sytuacja zdrowotna ludności polski i jej uwarunkowania, https://www.pzh.gov.pl/raport-sytuacja-zdrowotna-ludnosci-polski-i-jej-uwarunkowania-2025/
Informacje zamieszczone w tym materiale mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej, diagnostyki ani indywidualnych zaleceń dotyczących leczenia.